CHIẾU KIẾN NGŨ UẨN GIAI KHÔNG

< Trích bài giảng của Sư phụ Lư Đài Trưởng tại Quan Âm Đường > Hiểu được Bát Nhã Tâm Kinh không phải là điều dễ dàng. Câu hành thâm Bát Nhã Ba La Mật Đa thời, chữ thâm ở đây rất quan trọng. Hành thâm có nghĩa là, Bát Nhã trong Đại thừa Phật pháp là sâu xa, gọi là thâm Bát Nhã, còn Bát Nhã trong Tiểu thừa Phật pháp thì gọi là Tiểu Bát Nhã. Do đó, hành thâm nghĩa là chúng ta phải thực hành trí tuệ Bát Nhã rộng lớn, đi theo con đường của Đại thừa Phật pháp, phát tâm rộng độ chúng sinh. Khi tu tập theo Đại thừa Phật pháp, chúng ta phải tự hỏi liệu mình có đủ căn lành hay không, có đang tu tập trong thâm Bát Nhã hay không, có thể chiếu kiến ngũ uẩn giai không hay không? Rất nhiều người cả đời không thể chiếu kiến ngũ uẩn giai không, đến khi sắp mất vẫn còn vướng mắc, không buông bỏ được, vẫn oán giận: Tại sao cả đời tôi bị người khác ức hiếp?. Trong cuộc sống, có rất nhiều người thực sự bị dày vò mà chết, bởi vì họ nghĩ không thông. Người nghĩ không thông thì làm sao có thể chiếu kiến ngũ uẩn giai không được? Chữ thời trong câu hành thâm Bát Nhã Ba La Mật Đa thời có nghĩa là gì? Thời chính là thời gian, có nghĩa là bất kể quá khứ, hiện tại hay tương lai, chúng ta đều phải hành thâm Bát Nhã, đều phải tu học trí tuệ sâu xa của Đại thừa Phật pháp. Chữ thời này không chỉ chỉ thời gian, mà còn có thể ám chỉ không gian ba chiều, bốn chiều hoặc nhiều chiều khác. Kinh Kim Cang có dạy rằng: Quá khứ tâm bất khả đắc, hiện tại tâm bất khả đắc, vị lai tâm bất khả đắc. Nghĩa là: Tâm quá khứ không thể nắm bắt, tâm hiện tại không thể nắm bắt, tâm vị lai cũng không thể nắm bắt. Khi học trí tuệ Phật pháp, chúng ta phải hiểu rằng quá khứ, hiện tại và tương lai đều không thể nắm bắt. Sư phụ giảng giải Bát Nhã Tâm Kinh một cách đơn giản như vậy chính là để giúp mọi người dễ dàng hiểu và học theo trí tuệ của Phật. Kinh Kim Cang vốn được rút gọn từ Đại Bát Nhã Kinh, còn Bát Nhã Tâm Kinh là bản tinh yếu cô đọng của Kinh Kim Cang, từ hơn năm nghìn chữ rút gọn lại chỉ còn hơn hai trăm chữ. Như vậy, thử hỏi Bát Nhã Tâm Kinh có sức mạnh hay không? Khi trì tụng Tâm Kinh, chúng ta có nên chuyên tâm hơn không? Khi niệm một lần Tâm Kinh, thực chất cũng giống như đang niệm Kinh Kim Cang. Có nhiều đệ tử từng hỏi sư phụ: Thưa sư phụ, chúng con có thể niệm Kinh Kim Cang không?. Phải biết rằng, Tâm Kinh chính là tinh hoa của Kinh Kim Cang. Bây giờ, chúng ta hãy cùng xem câu chiếu kiến ngũ uẩn giai không. Hai chữ chiếu kiến, sư phụ giải thích một cách đơn giản là nhìn thấu. Chiếu nghĩa là nhìn, kiến nghĩa là thấu hiểu, tức là nhìn thấu bản chất sự vật. Nhưng người phàm tục thì không thể nhìn thấu, chỉ khi có trí tuệ Bát Nhã mới có thể nhìn thấu thế gian vạn vật. Trí tuệ Bát Nhã không phải tìm kiếm bên ngoài, mà là phải khám phá và phát hiện trong chính nội tâm mình. Trong tâm chúng ta có ngũ uẩn, nếu muốn ngũ uẩn giai không, thì phải quay vào bên trong, không để bị ngũ uẩn ràng buộc. Ngũ uẩn gồm những gì? Sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Sắc là gì? Tất cả vật chất trong thế gian đều gọi là sắc. Thọ là cảm thọ, cảm giác vui, buồn, đau khổ, hạnh phúc, tất cả đều là thọ. Tưởng là ý nghĩ. Khi đói thì nghĩ đến ăn, khi mệt thì nghĩ đến ngủ, đây chính là tưởng. Hành là hành động. Những hành vi trong tư tưởng, dù không thể nhìn thấy nhưng vẫn tồn tại. Ví dụ: khi đi ngang qua một ngân hàng, nếu trong đầu nảy sinh ý định Mình có nên cướp tiền không?, thì đó chính là hành vi trong tư tưởng. Thức là nhận thức cố định, tức là những quan niệm, tư duy đã ăn sâu vào tâm trí. Những người phàm tục thường nghĩ không thông, dù có người khuyên bảo nhiều lần cũng vẫn nghĩ không thông. Vì vậy, Bồ Tát dạy chúng ta phải chiếu kiến ngũ uẩn giai không, nhìn thấu bản chất của sắc, thọ, tưởng, hành, thức là không. Nhìn thấu được một chút thôi cũng tốt! Nếu bị ngũ uẩn trói buộc, chúng ta sẽ không thể hiểu rõ bản thân mình. Có rất nhiều người, sau khi làm những việc hồ đồ, mới tự hỏi: Tại sao mình lại làm chuyện đó? Sao mình lại như vậy?. Bởi vì tâm ích kỷ đã khiến họ làm điều đó, nhưng họ lại không biết bản thân vốn dĩ là một người rất ích kỷ. Trong cuộc sống vợ chồng, chồng nói vợ ích kỷ, vợ nói chồng ích kỷ, thực ra cả hai đều quá nặng lòng tư lợi. Ngũ uẩn là chúng sinh, ngũ uẩn cũng chính là bản thân chúng ta, vì chúng ta cũng nằm trong chúng sinh. Vì vậy, phải chiếu kiến ngũ uẩn giai không. Phải hiểu rằng, con người sống trên thế gian này đều là dựa vào tâm hư vọng. Chỉ khi trừ bỏ được tâm hư vọng và ngã chấp, chỉ khi đặt tâm Bồ Tát vào trong lòng mình, thì ta mới có thể trở thành một người không tham lam, không ích kỷ, không sân hận, mới có thể chiếu kiến hư không, mới có thể khởi tâm Bồ Đề. Vì sao muốn vãng sinh Tây Phương Cực Lạc thì cần có tính Không? Vì sao phải nhìn thấu rằng Ngũ uẩn giai không? Bởi vì khi còn chấp vào ngũ uẩn, con người sẽ mãi vướng bận khổ đau. Sư phụ hỏi các con: Nhìn thấy thứ tốt đẹp, con có muốn không? Muốn mà không được thì có sinh phiền não không? Khi vui hay buồn, khi hạnh phúc hay đau khổ, có phải là thọ (cảm thọ) không? Khi đã cảm thọ rồi, nó có ảnh hưởng đến con không? Thưởng tượng (tưởng uẩn) có bao giờ con cứ nghĩ mãi về một chuyện nào đó, nghĩ tới nghĩ lui mà không thông suốt? Càng không muốn nghĩ, lại càng nghĩ, càng muốn dừng, lại càng không dừng được. Cứ thế mà suy nghĩ đến cùng, thậm chí có thể khiến con phát điên. Vì vậy, người học Phật phải chiếu kiến ngũ uẩn giai không khi ấy, con sẽ thấy được Phật và Bồ-tát ngay trong tâm mình, và tâm con chính là Tịnh độ. Người có thể nhìn thấu là người có Phật trong tâm, người không tranh chấp với ai là người có Phật trong tâm. Khi đã nhìn thấu mọi sự, tâm con sẽ tràn đầy sự thanh tịnh. Chiếu kiến ngũ uẩn giai không có nghĩa là gì? Nghĩa là chư Phật, chư Bồ tát trong quá khứ đã có thể chiếu kiến ngũ uẩn giai không, và chư Phật, chư Bồ tát trong tương lai cũng sẽ chiếu kiến ngũ uẩn giai không. Vậy tại sao người học Phật chúng ta cũng phải làm được điều này? Vì chúng ta cần noi theo con đường Bồ đề mà chư Bồ tát đã đi qua, nên phải nhìn thấu hết thảy phiền não thế gian, nhìn thấu vọng tưởng trong tâm mình. Sư phụ lấy tưởng trong ngũ uẩn ra để giảng giải: Khi con càng nghĩ về một điều gì đó, càng suy nghĩ lại càng sợ hãi, nhưng nếu có ai đó nói với con: Đừng sợ, không sao đâu, con có cảm thấy nhẹ nhõm hơn không? Những điều con vừa nghĩ ngợi, bây giờ có còn nữa không? Bồ tát muốn nhắn nhủ chúng ta rằng: Dù con có nghĩ hay không nghĩ, thì sắc, thọ, tưởng, hành, thức đều chỉ là vọng tưởng mà có. Nghĩ thì thấy có, nhưng nghĩ xong rồi lại không còn, vậy chẳng phải cuối cùng cũng là không sao? Không có tức là không tồn tại. Thực ra, Bát nhã Tâm Kinh dạy chúng ta phải chuyển thức thành trí, chuyển hóa toàn bộ ngũ uẩn của mình thành trí tuệ. Khi con đã nhìn thấu, đã buông bỏ được ngũ uẩn, con sẽ đạt được trí tuệ Bát nhã của Phật, và con sẽ có thể độ nhất thiết khổ ách - vượt qua mọi khổ đau và tai ách trong cuộc đời. 照见五蕴皆空摘录卢台长讲述于观音堂 要好好地理解《心经》，是非常不容易的。行深般若波罗蜜多时，这个深字很重要。行深，就是说，大乘佛法这个般若是深的，称为深般若，小乘佛法这个般若就称为小般若。所以行深，就是你们要去行大般若、大智慧，就是行大乘佛法、大智慧的这个般若，要去广度众生。你今天在行大乘佛法的时候，要明白自己是不是拥有善根，自己是不是在深般若当中，能够去做、去行，能照见五蕴皆空吗？很多人一辈子照不见五蕴皆空，临死的时候还是想不通、看不透，凭什么我一辈子被他欺负？现实生活中，很多人真的是被别人气死的，因为他想不通，想不通的人能照见五蕴皆空吗？ 行深般若波罗蜜多时的时，是什么意思呢？因为时就是一个时间，都要行深般若，也就是说，不管是现在、过去，还是未来，你都要学大乘佛法的深般若，就是最深层的智慧。这个时间可以指过去、现在，也可以指未来，还可以指三维、四维等多维空间。 《金刚经》讲过，过去心不可得，现在心不可得，未来心不可得。意思是说，今天在学智慧当中，就要明白过去、现在和未来都不可得。师父把这么难的《心经》用这么简单的语言跟你们讲，就是为了帮助大家更好地理解和学习佛的智慧。《金刚经》是从《大般若经》浓缩过来的，五千多字的《金刚经》又浓缩成两百多字的《心经》，你们想想看，《心经》有没有力量？你们念的时候要不要更用心一点？你们念诵一遍《心经》，实际上等于在念诵《金刚经》。很多弟子还问师父：师父，我们能念《金刚经》吗？要知道，《心经》就是浓缩的《金刚经》。 再跟你们讲一句经文，照见五蕴皆空。照见两个字，师父用最简单的白话告诉你们，就叫看穿。照就是看，见就是穿了，把一件事情看穿，就是照见。但是，凡夫之人是看不穿的，一个人只有用般若智慧才能看穿红尘万物，般若智慧不是向外求，而是在你的内心去寻找和发现。你的心里有五蕴，想让五蕴皆空，你是不是要往心里去不被五蕴所缠扰？五蕴是什么？色、受、想、行、识。色是什么？世间的一切事物都可以称为色。受，感受有吗？想，脑子天天在想吗？肚子饿了想吃饭，身体累了想睡觉，是不是想？行就是行为，思维上的行为是看不见的。当你路过一个银行的时候，如果你脑子里在想：我过去抢钱好吗？这是不是思维当中的行为？识是什么？固定的意识，已经固定了这个意识。 凡夫之人经常会想不通，别人劝了半天，他还是想不通，别人过几天再来劝他，他依然是想不通。所以，菩萨叫我们要照见自己思维中的色受想行识全是空的，看穿一点好不好？如果一个人被五蕴所缠扰的话，他就不能认识自己。很多人做出荒唐事情，事后自己都奇怪：我怎么会做这种事情呢？我为什么会这样？你就是做了，因为你自私的心让你做了，因为你不了解你是一个很自私的人。很多夫妻吵架，老公说老婆自私，老婆说老公自私，其实他们两个人都是私心杂念太重。 五蕴是众生，五蕴也是你自己，因为你自己就是众生当中的一个，要认识到自己就在五蕴当中，所以要照见五蕴皆空。要懂得，人都是用虚妄心活在这个世界上，只有把人间的虚妄心、我执心全部去掉，只有把菩萨的心放在你的心中，你才是一个没有贪心、私心和恨心的人，你才能照见虚空，你才能拥有菩提心。 为什么说修到西方极乐世界要拥有空性？要照见自己的五蕴皆空？因为有了五蕴，你就会有烦恼。师父问你们，色受想行识，看见好的东西想要吗？想要，得不到就会烦恼吧？感受开心或不开心，难受或幸福，是不是受了？受了之后，会不会影响你？想蕴，什么事情想过来、想过去，想来想去想不通，越不想，越想要，越要想，越想越想不通，不想也没办法，想到后来呢？想出神经病来了。所以，学佛人照见五蕴皆空，你就看见了佛陀、菩萨在你的心中，那你的心中就是净土。看穿的人是不是心中有佛？不跟别人争斗的人是不是心中有佛？一个人看穿之后，心中是不是拥有了净土？ 照见五蕴皆空也就是说，过去的菩萨能照见五蕴皆空，未来的菩萨也一定是照见五蕴皆空的，菩萨都能照见五蕴皆空。为什么我们学佛人也要照见五蕴皆空呢？因为我们要学菩萨所走过的菩提路，所以我们必须看穿人间的一切烦恼，看穿自己的想蕴。师父把五蕴中的想拿出来讲一下。当你想某一件事情越想越害怕的时候，如果当事人告诉你不要害怕，没事的，你是不是就放下了？你刚刚想过的事情不就没了吗？菩萨就是要告诉大家，你们想也好，不想也好，色受想行识全部都是想蕴的时候有，想过了就没有，所以是不是想到最后都是空的？空了就是没有。 实际上，《心经》就是叫我们要转识成智，把你所有的五蕴，全部转换成智慧。当你看穿、看空五蕴之后，你就拥有了佛菩萨的般若智慧，你才能度一切苦厄。